دسته‌بندی نشده
مطالب جدید

انقلاب پارادایمی در ایران و جهان

نشست انقلاب پارادایمی در جهان و ایران با حضور دکتر ابراهیم فیاض عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران  در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی برگزار شد.

در ابتدای نشست، دکتر احمد نادری رئیس موسسه به اتفاقات چند سال اخیر در جهان پرداخته و به اتفاقاتی که در حوزه عینیت جهان رخ داده، نظیر عوض شدن نظم جهانی در دهه اول قرن بیست و یکم و همچنین چرخش های قدرت در حوزه بین الملل و برخاستن موج راست گرایی در کشورهای مختلف دنیا؛ اشاره نمود.

وی ضمن اشاره به پارادیم های مختلف در دوره های زمانی اعم از پیش از جنگ جهانی اول و دوم تا امروز اینگونه آغاز کرد: پارادایم مسلط چند قطبی پیش از جنگ جهانی اول و دوم چند قطبی بود و بعد از جنگهای جهانی دوم تا فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، پارادایم دو قطبی با حضور آمریکا و شوروی سابق رخ داد و بعد از آن بنا به ادعای متفکران آمریکایی پارادیم تک قطبی با محوریت آمریکا اتفاق افتاد.

نادری از مفهوم گردش پاردایم در این جایگزینی­ها و انتقال پارادایم ها یاد کرد و گفت: امروزه بعد از تغییر قرن قدرت و گستره نفوذ آمریکا بنا به شواهدی که در غرب آسیا و اقصی نقاط دیگر وجود دارد رو به زوال است و ما شاهد ظهور پاردایم­های مختلف در نقاط جغرافیایی دنیا، اعم از چین، هند، روسیه و در غرب آسیا ایران هستیم.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران و استاد انسان شناسی سیاسی اضافه نمود: این تغییرات در حوزه کلان عینی جهان، اولا متاثر از تحولات ذهنی و پارادایمی بوده و همچنین پارادایم های ذهنی خاص خود را نیز شکل داده اند و بایستی در ایرانِ امروز به شناخت این حوزه های عینی و ذهنی و نسبت آنها بایکدیگر و همچنین نحوه کنش های متقابل آنها در سطح جهان بپردازیم و لزوم شناخت این چرخش های پارادایمی برای ما ایرانیان امری ضروری است.

در ادامه دکتر فیاض ضمن اصلاح گردش پارادیمی به انقلاب در پارادایم سخنرانی خود را اینگونه آغاز کرد: پارادیم ها از مفاهیم مهم در اکنون دنیا و ایران هستند که نیاز است به آن توجه دقیق صورت گیرد که موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی  در این راستا پیشگام شده است.

وی همچنین ضمن تاکید بر ظهور قدرت­هایی چون ژاپن و اندونزی به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای اسلامی به سیر عقب ماندگی ایرانیان و چرایی آن پرداخت و گفت تغییر پارادیمی منوط به تغییر جهان پدیداری است که آن نیز به دنبال رواج تکنولوژی اتفاق می افتد. تکنولوژی زبان و نظام نشانه شناختی افراد را تغییر می دهد. مثالهایی از قبیل رواج واژه هایی مثال تایم به جای زمان و اوکی به جای کلمه خب از این نمونه ­ها می­تواند باشد. تحول تکنولوژی از ماشینیسم به دیجیتال را باید به دقت مطالعه کرد.تکنولوژی دیجیتال انقلاب رسانه­ای را ایجاد می کند. شکل­گیری رسانه اجتماعی که به اشتباه به فضای مجازی رواج پیدا کرده است. ماحصل این نوع از تکنولوژی است. ما فضای مجازی نداریم کلیه فضاهای شکل گرفته در رسانه اجتماعی فضای واقعی است متاسفانه به رغم تاکید من کمتر به اصلاحات اشتباه های مندرج در زبان فارسی توجه می شود.

عمده مباحث اصلی او در ادامه سخنرانیش در جایگزینی مفهوم انسان و سوبژکتیویته و برتری بخشیدن به آن به جای مفهوم مردم  با ارجاع به آراء آلن تورن و کتاب پایان جامعه بود:  آلن تورن از پایان جامعه، آغاز سوبژکتیویته را نتیجه می گیرد این در حالی است که جامعه امروز پاریس به خشونت­ها و شورش­های مردم را شاهد است. بهترین بحث را هابرماس در این زمینه با طرح مفهوم میان ذهنیت انجام داده است. میان ذهنیت شکل گیری من مفعولی در قبال من فاعلی و سوبژکتیویته است. جنبش فرانسه امروز مبتنی بر این میان ذهنیت و مردم است.

وی ضمن اشاره به اینکه در حال حاضر ارتباطات بر مبنای توجه به مردم به مثابه مخاطب وهر آنچه مورد توجه مخاطب است شکل می گیرد از رواج مفهوم انسان در گروه انسان به جای مفهوم مردم در ایران ابراز تاسف کرد. وی به اولویت مردم شناسی به مثابه علم رو به گسترش در دنیا و متاسفانه رو به زوال در ایران پرداخت و گفت: شیوع گردشگری برای شناخت فرهنگ ها در راستای توجه به این مردم اتفاق می افتد و عمده روانشناسی اجتماعی اتوکلاین برگ و جورج هربرت مید  آراء دیلتای براساس مردم شناسی اجتماعی رخ می دهد.

وی به میدان­های ظهور توجه به مردم در زندگی اجتماعی و قانونی اشاره کرد و گفت: برای مردم عدالت اولویت دارد و نه آزادی. آزادی برای سوژه است و نخبگانی که اراده سوژه بودن از آن آنهاست. ضمن اشاره به ترامپ به عنوان یک سوژه و همچنین کسانی که طالب آزادی هستند  انتقاداتی از وضعیت کنونی ارتباط میان آمریکا و ایران کرد و اینکه حکومت چگونگی ارتباط با آمریکا را براساس مصلحت و مطالعه هدایت نمی کند.

فیاض در تکمیل سخنان خود در خصوص عدالت اظهار کرد عدالت مدنظر ما عدالت از نوع عرفی است و نه عدالت سوسیالیستی یا کمونیستی. مردم و میان ذهنیت در تعیین عدالت بهترین سنجه محسوب می شوند. مطالعات علامه طباطبایی ضد عدالت است. می توان عدالت را در آثار فارابی که اتفاقا مبنای نظری امام خمینی بوده است جستجو کرد. فارابی بر عقل سلیم در مدینه فاضله تاکید دارد. مصلحت گرایی در اراء امام خمینی از توجه به مقوله مردم ناشی می شود.

این استاد دانشگاه ضمن اشاره به این آیه “فطرت الله التی فطرالناس” گفت قرآن و روایات عمدتا فطرت فردی را مدنظر نداشتند آنها عمدتا بر کلمه ناس و فطرت مردمی تاکید داشتند. توجه به فطرت مردمی و مردم در حکمت امکان وقوع و اتفاق بیشتری خواهد داشت تا فلسفه و عرفان. این را میتوان در گرایش متفکران امروز آلمان و انگلیس متوجه شد.

وی سخنان خود را اینگونه تکمیل کرد مبنای دین علوی، ناس است و متاسفانه دینی که امروزه در ایران شاهد آن هستیم دین عمری است و تفسیر عمر در این دین امروزی حتی تفسیرهایی که از پیغمبر وجود دارد گسترش یافته است.  قانون و حقوق در دین علوی جای خود را به هنجار می دهد چون منبع تشخیص و تعیین آن مردم هستند. حقوق و قانونی از منابع مورد توجه لیبرالیسم و سوسیالیسم هستند. در دین علوی دعا جایگزین کلام  در دین عمری که اتفاقا منبع تفرقه و فساد است می شود.  در دین علوی عمده نگاه به آینده است و تبری و استغفار از گناه در گذشته و پیش رفتن به سوی آینده از ابعاد مهم آن است.

به زعم وی ایده در این وضعیت جایگزین دانش و بینش می شود: در حال حاضر دانشگاه و حوزه علمیه و حتی فیلمسازان که گرفتار رئالیسم سیاه شده اند  از ایده پردازی دور افتاده اند. این دو نهاد آموزشی امروزه باطل شده اند.

این استاد دانشگاه سخنان خود را اینگونه به پایان برد: دین امروز دین سوژه ای نیست، دینی مبتنی بر دین فطری است و حوزه علمیه این را متوجه نمی شود. اولین اصل در دین مردمی، توجه به امنیت است که می توان براساس آن عدالت و در وهله بعدی ازادی بنا نهاد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن