عاطفه گرایی و عقل گرایی در مراسم دینی

عاطفه گرایی و عقل گرایی در مراسم دینی

کتاب عاطفه گرایی و عقل گرایی در مراسم دینی منتشر شد

  این اثر با قلم علیرضا قبادی، پژوهشگر اجتماعی موسسه و دبیرگروه مطالعات جامعه شناسی به نگارش درآمده و اخیرا از سوی نشر آرما به چاپ رسیده است. مولف اثر در مقدمه ی کتاب اینگونه به ضرورت تالیف کتاب اشاره کرده است:

مراسم و مناسبت‌های دینی در جامعه ما  از سنت‌های مذهبی  است که  علاوه‌ بر آمیختگی با دیگر صورت‌های اجتماعی و فرهنگی،  دارای کارکردهای  فرهنگی و مذهبی  فراوانی  است. یکی از مهمترین کارکردهای مراسم دینی،  انتقال آموزه‌ها و ارزش‌های دینی از نسلی به نسل دیگر است. مراسم دینی  با  بهره‌گیری از  قابلیت ها و ظرفیت‌ های نهفته در خود  از جمله  بهره گیری توامان از  عقل و احساس این کارکردها را  به عهده دارد. پیوند احساس با عقل در مراسم دینی  باعث تداوم و ماندگاری و اثربخشی کارکردهای آن  می گردد، اما رواج و افزایش احساس و عاطفه بدون معرفت و آگاهی، مانعی در برابر رشد، شکوفایی و کارآمدی محافل و مراسم دینی و کارکردهای آن می باشد. میزانی از احساس برای حفظ و نگهداشت انسجام نظام دینی و انتقال ارزش ها و باورهای دینی ضروری است در حالی که  افزایش احساسات بدون پشتوانۀ معرفتی آسیب‌رسان است. احساس اندازه دارد. احساس ابعاد سازنده و مخرب دارد. آنچه که در این اثر به‌عنوان یک آسیب مطرح می‌شود، نه در ضدیت با اصل ابراز احساسات، بلکه در میزان و تناسب آن با عناصر بینشی و معرفتی است.

 مشاهدات و بررسی‌ها، نشانگر رواج عاطفه  و احساس در مراسم، هیئت ها ‌‌ و محافل مذهبی در کشور است.شناخت تغییرات در این حوزه و آسیب های ناشی از غلبه احساس بر عقل در مراسم دینی به‌عنوان یکی از  فعالیت‌های مردمی بسیار وسیع و پردامنه‌ در کشور ماست که در دهه‌های اخیر رواج بیشتری یافته و به مسئلۀ اجتماعی در حوزۀ فرهنگ دینی تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای‌که برای مردم و شخصیت‌ها و نخبگان دینی و فرهنگی نگرانی‌هایی به‌وجود آورده است.