26 12 2025 19:34
News Code : 176675567
View Count : 859
در پی درگذشت استاد فرهیخته، زندهیاد جواد صفینژاد، از پیشکسوتان برجسته مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، جامعه علمی و پژوهشی کشور یکی از چهرههای ماندگار خود را از دست داد. استاد صفینژاد از محققان نامآشنا و اثرگذار در حوزه مطالعات روستایی، عشایری و بهویژه پژوهشهای مرتبط با آب، قنات و شیوههای سنتی بهرهبرداری از منابع طبیعی در ایران بود.
ایشان با سالها تلاش علمی، پژوهش میدانی و نگارش آثار ارزشمند، نقش مهمی در شناخت عمیقتر جامعه روستایی و عشایری ایران ایفا کرد. بسیاری از پژوهشهای استاد صفینژاد به بررسی نظامهای سنتی کشاورزی، آبیاری و زیستبومهای انسانی اختصاص داشت؛ آثاری که نهتنها در داخل کشور بلکه در سطح بینالمللی نیز مورد توجه قرار گرفت و به زبانهای مختلف ترجمه شد.
از جمله مهمترین دستاوردهای علمی ایشان، پژوهشهای ماندگار در زمینه قنات است؛ تا جایی که از استاد صفینژاد به عنوان پدر علم قنات ایران یاد میشود. مطالعات ایشان نقش مؤثری در ثبت «قنات ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو داشت و نام او را برای همیشه با این میراث کهن پیوند زد.
زندهیاد صفینژاد علاوه بر تألیف دهها کتاب و مقاله علمی، در تربیت نسلهای متعدد پژوهشگران و دانشجویان نیز سهمی جدی داشت و همواره بر پیوند دانش نظری با مطالعه میدانی و تجربه زیسته تأکید میکرد. آثار و خدمات علمی ایشان بارها مورد تقدیر نهادهای علمی، فرهنگی و پژوهشی داخلی و بینالمللی قرار گرفت.
مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره این استاد برجسته، به پاس سالها تلاش صادقانه و اثرگذار ایشان در عرصه پژوهش اجتماعی، برخی از آثار و دستاوردهای علمی زندهیاد استاد جواد صفینژاد را به علاقهمندان معرفی میکند. بیتردید نام و میراث علمی ایشان همچنان الهامبخش پژوهشگران و دوستداران ایران، فرهنگ و جامعه آن خواهد بود.
1- مستند "زندهام به جستوجو"؛ نگاهی به زندگی روانشاد استاد جواد صفینژاد
2- روایت استاد جواد صفینژاد (شهرری 1308-1404) از نگارش مونوگرافی درخشان ده طالبآباد در موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران
اهمیت کتاب طالب آباد در شناخت زندگی روستایی جامعه ایران در ابتدای دهه ۱۳۴۰ است، زمانه ای پر تحول که به دنبال اصلاحات ارضی نظام های جمعی کشت و کار روستاها، بنه ها، از میان می روند و با حذف مالک و ارباب در راس نظام اجتماعی، سایر ارکان این نظام همچون مباشر، کدخدا و سربنه ها نیز بتدریج از جامعه روستایی ایران حذف می شوند. اما مساله این است که زمین به همه زارعان داده نشده و بسیاری از آن ها که از حق نسق برخوردار نبودند و یا خوش نشین بودند راه چاره ای غیر از مهاجرت به شهرها نداشتند، شهرها و بویژه پایتختی که برای میزبانی میلیون ها مهاجر از روستا کنده شده، نه آمادگی داشتند و نه مجهز بودند، بدینگونه عصر مشکلات شهری در تاریخ شهرنشینی ایران پدید آمد.
[مشاهده مستند طالبآباد]
[دانلود اصل کتاب مونوگرافی ده طالبآباد]