رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در مصاحبه با پایگاه خبری معاونت پژوهشی دانشگاه تهران می‌گوید این مؤسسه در شش دهه گذشته به‌عنوان نخستین مرکز تحقیقات اجتماعی و یکی از ستون‌های اصلی تحقیق و برنامه‌ریزی اجتماعی کشور شناخته می‌شود که با تمرکز بر شهرنشینی، مهاجرت، توسعه روستایی و جوامع کوچ‌نشین عشایری، پژوهش‌های کاربردی انجام داده و به‌طور مستقیم در شکل‌گیری سیاست‌های ملی، نقش اساسی داشته است.

دکتر حسین ایمانی عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با اشاره به سوابق مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی تصریح کرد:

«این مؤسسه تاریخچه پر فراز و نشیبی داشته است و با ابتکار تعدادی از استادان دانشگاه تهران، حمایت‌های دولتی و همکاری یونسکو، در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تأسیس شده است.»

اعضای هیأت علمی و محققان موسسه در ساختمان نگارستان (محل فعلی موزه دانشگاه تهران) به احتمال زیاد نوروز 1351

از جمله افراد حاضر در عکس: دکتر غلامحسین صدیقی، دکتر نادر افشار نادری، دکتر جمشید بهنام، دکتر مهدی امانی و دکتر محمود روح الامینی

وی در تشریح تاریخچه این مؤسسه به نقش مهم بنیان‌گذاران اصلی آن اشاره کرد و گفت: دکتر غلامحسین صدیقی (واضع واژه جامعه شناسی)، دکتر علی اکبر سیاسی (رئیس دانشکده ادبیات) و دکتر احسان نراقی از مؤسسان مؤسسه در سال ۱۳۳۷ بودند که از همان ابتدا برای آموزش علوم اجتماعی در مقطع کارشناسی ارشد و مقطع فوق دیپلم، آموزش کارکنان دولت و بخش خصوصی و انجام پژوهش‌های کاربردی برای سازمان‌های دولتی تأسیس شد.

دکتر ایمانی با اشاره به سمینارهایی که در این مؤسسه برگزار شده است، گفت: در سال ۱۳۳۸، مؤسسه نخستین سمینار را درباره مساله تغییرات اجتماعی در ایران برگزار کرد و در سال ۱۳۴۱ با برگزاری سمینار شش روزه درباره مشکلات اجتماعی تهران آغازگر توجه به مشکلات شهری از نگاهی دانشگاهی بود. مؤسسه همچنین به انجام مطالعات جامع درباره جوامع روستایی و مسائل کشاورزی و پژوهش‌های پیشگامانه در زمینه جوامع کوچ‌نشین تحت رهبری دکتر نادر افشار نادری، به‌صورت فعال در حوزه‌های مختلف تحقیقاتی حضور یافت. این پژوهش‌ها نه تنها به دستاورد علمی ارزشمند منجر شد، بلکه به‌طور مستقیم در تدوین سیاست‌های برنامه‌ریزی و توسعه شهری و تمرکززدایی منابع بین تهران و سایر مناطق تأثیرگذار بود.

نخستین سمینار بررسی مسائل اجتماعی شهر تهران  در سال 1341، از جمله حاضرین در تصویر: دکتر نراقی، مدیر موسسه و دکتر  سیاسی، رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران

دکتر غلامحسین صدیقی، نخستین رئیس موسسه از سال 1337 تا 1351، هنگام انتخاب به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران در سال 1352

همکاری‌های بین‌المللی مؤسسه، بخش دیگر اظهارات رئیس مؤسسه بود که به اعتقاد وی، نقش مهمی در ارتقای آموزش تحقیقات اجتماعی و کیفیت پژوهش‌ها، ایفا کرده است. وی به تغییر ساختار مؤسسه از سال ۱۳۵۱ از یک مرکز تحقیقاتی مستقل به بخشی از دانشکده علوم اجتماعی اشاره کرد و گفت:

«این تحول باعث شد تا تمرکز از پژوهش‌های صرفاً علمی به ترکیبی از آموزش و پژوهش‌های کاربردی تغییر یابد و هرچند در سال‌های اخیر با کاهش سفارش‌های دولتی و حمایت محدود از پژوهش‌های مستقل مواجه شده است اما مؤسسه همچنان به‌صورت فعال در حوزه‌های مطالعات شهری، برنامه‌ریزی شهر، مسائل زنان و توسعه، پژوهش‌های مربوط به جوامع کوچ‌نشین و تحلیل سیاست‌های اجتماعی، فعالیت می‌کند.»

گفتنی است بیش از شش دهه حضور مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، نشانگر نقش اساسی آن در تغییرات اجتماعی، ارائه راهکارهای علمی به سیاست‌گذاران و تقویت ظرفیت پژوهشی جامعه ایرانی است؛ مسیری که همچنان ادامه دارد.
 

* [نسخه کامل این مصاحبه را در آپارات ببنید]