دکتر محمدمهدی فتوره‌چی، مدیر گروه رسانه‌های نوین و فرهنگ موسسه

امروزه یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های امنیت ملی در عصر جدید، «امنیت سایبری-فیزیکی» است که در مطالعات «جنگ‌های شناختی و تکنولوژیک» به این مهم پرداخته می شود. جنگی نوین با ترکیبی از هوش مصنوعی (AI)، بینایی ماشین، تحلیل بیومتریک و پهپادهای خودگردان. در سال های اخیر رژیم تروریست اسرائیل با بهره‌گیری از چنین قابلیت‌های فناورانه و پیچیده ای توانست مقامات ارشد نظامی و رهبران سیاسی جبهه مقاومت در لبنان و فلسطین را ترور کند و در دو جنگ تحمیل سال گذشته هم تعداد قابل توجهی از سرداران و دانشمندان هسته‌ای ما را به شهادت برساند و در نهایت متاسفانه این فناوری به کمک رژیم صهیونیستی آمد و بیت رهبر معظم انقلاب هم از تهاجم ددمنشانه تروریست‌های صهیونی-امریکایی در امان نماند. 

با این حال برخی از فعالان سیاسی غافل از تحولات فناورانه و بویژه ابزار‌های هوش مصنوعی در شناسایی محل اقامت و اختفای اهداف‌شان با شاخصه های بیومتریک ایشان از جمله صوت و تصویر و الگوهای رفتاری از ظاهر نشدن رهبر جدید انقلاب و برخی از سران بلندپایه نظام ابراز نگرانی و شکوه کرده و خواستار حضورشان در جامعه هستند، بی آنکه به تبعات و پیامدهای خسارت‌بار و جبران‌ناپذیر آن اندیشه کنند. از این رو در این گفتار با بهره‌گیری از بخش‌هایی از کتاب در دست تالیفم (سواد هوش مصنوعی) در صدد تبیین چرایی و پاسخ به این سوال اساسی هستم تا ضمن روشنگری، رجل سیاسی عالی‌رتبه و صاحب‌نام هم بیش از گذشته برای حفظ جان‌شان توصیه‌هایی که در ادامه ذکر می‌شود را جدی بگیرند تا دشمنان خبیث را از نیل به اهداف شوم‌شان ناامید سازند. برای مقابله با چنین تهدیدات پیشرفته‌ای در سطح جامعه و نهادهای سیاسی، اقدامات باید در سه لایه «تکنولوژیک»، «استراتژیک/ساختاری» و «اجتماعی» انجام شود:

لایه تکنولوژیک (مقابله با هوش مصنوعی)

هوش مصنوعی بر پایه داده عمل می‌کند. برای مقابله با آن، باید «داده‌های هدف» را برای سیستم دشمن مبهم یا تخریب کرد:

- تکنولوژی‌های ضد تشخیص: استفاده از پوشش‌هایی یا ابزارهایی که از الگوهای شناسایی هوش مصنوعی جلوگیری می‌کنند (مانند پوشش‌های مادون قرمز یا الگوهای پوششی که باعث ایجاد اختلال در الگوریتم‌های تشخیص چهره می‌شوند).

- امنیت صوتی: برای مقابله با تحلیل کیفیت صوت، استفاده از سیستم‌های «جنگ الکترونیک صوتی» یا ایجاد نویزهای محیطی کنترل‌شده که باعث می‌شود هوش مصنوعی نتواند امضای صوتی فرد را با دقت استخراج کند.

- امنیت بیومتریک: محدود کردن حضور فیزیکی در مکان‌های باز و استفاده از سیستم‌های تأیید هویت چندگانه که فراتر از چهره و صدا باشد.

لایه استراتژیک و ساختاری (تغییر الگوی حضور)

دشمن زمانی موفق می‌شود که بتواند «الگو»ها را شناسایی کند. امنیت در برابر هوش مصنوعی یعنی «ناشناس ماندن از طریق تغییر الگو»:

- شکستن الگوهای رفتاری : هوش مصنوعی بر اساس تکرار و پیش‌بینی رفتار عمل می‌کند. تغییر ناگهانی در زمان، مکان، مسیر و نحوه حضور شخصیت‌های کلیدی، باعث می‌شود الگوریتم‌های رصدکننده دچار خطای محاسباتی شوند.

- امنیت در فضای پراکنده: به جای تمرکز قدرت و حضور در نقاط مشخص و ثابت، استفاده از حضور پراکنده و مدیریت از راه دور می‌تواند ریسک ترورهای هدفمند را کاهش دهد.

- پدافند هوایی و الکترونیک: تقویت توان پدافندی برای شناسایی و انهدام پهپادهای خودگردان در حال چرخش در آسمان و همچنین ایجاد سپرهای الکترومغناطیسی برای مختل کردن ارتباطات پهپادهای رصدگر با مرکز کنترل.

لایه اجتماعی و امنیتی (مقابله با نفوذ و جمع‌آوری داده)

هوش مصنوعی برای آموزش دیدن، نیاز به داده‌های جمع‌آوری شده از جامعه دارد. تهدید از درون جامعه هم آغاز می‌شود:

- امنیت داده‌ها : بسیاری از ابزارهای رصد، از طریق داده‌های منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی (عکس‌ها، ویدئوها، صداها) آموزش می‌بینند. افزایش آگاهی جامعه درباره اینکه چه اطلاعاتی (حتی به صورت ناخواسته) در فضای مجازی منتشر می‌شود، از جمع‌آوری «دیتا» توسط دشمن جلوگیری می‌کند.

- مقابله با جاسوسی دیجیتال: آموزش متخصصان و مسئولان برای استفاده از ابزارهای ارتباطی امن و پرهیز از استفاده از تجهیزات الکترونیکی در محیط‌های حساس که می‌تواند امضای دیجیتال یا صوتی آن‌ها را لو بدهد.

- آمادگی روانی و هوشیاری: جامعه و بویژه رجل صاحب نام سیاسی باید نسبت به این موضوع آگاه باشد که «دیده شدن» در فضای دیجیتال، لزوماً امنیت ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند به یک ابزار ردیابی تبدیل شود.

در کل برای اینکه رهبران و سران عالی رتبه نظام هدف تهاجم قرار نگیرند، باید از حالت «پاسخ‌دهنده» به حالت «پیش‌کننده» تغییر وضعیت دهند. یعنی به جای اینکه منتظر بمانند تا پهپاد شناسایی کند، باید:

۱. داده‌ها را مسموم کنند (داده‌هایی که هوش مصنوعی از ما می‌گیرد حتی اگر غلط یا ناقص باشد).

۲. الگوها را نابود کنند (رفتارشان قابل پیش‌بینی نباشد).

۳. فضای فیزیکی را مختل کنند (با استفاده از پدافند الکترونیک و سیستم‌های ضد پهپاد).‌

در واقع، سرداران، سران سه قوه و رهبران سیاسی باید بدانند که در جنگ با هوش مصنوعی، «ابهام» بزرگترین سلاح دفاعی آنهاست. هر چقدر آنها برای سیستم‌های رصدگر، «قابل پیش‌بینی» و «شفاف» نباشند، قدرت هوش مصنوعی در شناسایی شان به حداقل می‌رسد. امید است کارشناسان خواهان حضور رهبر معظم انقلاب و سران سه قوه و سرداران به نام در مجامع عمومی با مطالعه این یادداشت آگاهی بخش از پافشاری بر این مطالبه احساسی و خام اندیشانه اجتناب کنند.