به مناسبت سالگرد حضور هانری لوفور در ایران، نگاهی می‌اندازیم به گزارش ساواک از نشست او در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.

در این نشست که با حضور ۴۰ تن از چهره‌های شاخص علمی برگزار شد، لوفور به زبان فرانسه درباره «شهرسازی از نظر ایدئولوژیک» سخنرانی کرد. نکات جالب این سند آن است که:

۱. نقد تند اساتید داخلی: دکتر راسخ معتقد بود لوفور به دلیل «انضباط حزبی» دچار تناقض شده و مبانی جامعه‌شناسی‌اش غلط است.
۲. روایت احسان نراقی: او سخنان لوفور را «اثر سوزنی» توصیف کرده که در برخورد اول تأثیرگذار است اما زود اثرش از بین می‌رود.
۳. حاشیه گزارش: بخش «نظریه رهبر عملیات» نشان‌دهنده دقت (و گاهی بیهودگی) سیستم نظارتی وقت است؛ مأموری که در جلسه حاضر بوده اما به دلیل عدم تسلط به زبان فرانسه، چیزی از محتوای تخصصی متوجه نشده است.

این سند، بخشی از تاریخ شفاهی تعاملات فکری ایران و غرب در دهه چهل شمسی را بازگو می‌کند.

 [منبع: مرکز بررسی اسناد تاریخی]

متن سند:
ساعت ۱۸۳۰ روز ۱۵ / ۱۰ / ۴۵ اجتماعی مرکب از چهل نفر از اساتید دانشگاه و شخصیت‌های مملکتی در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی تشکیل گردید و آقای هانری لوفورا استاد دانشگاه پاریس به زبان فرانسه درباره شهرسازی از نظر ایدئولوژیک سخنرانی کرد و بعد از سخنان وی دکتر راسخ اظهار داشت که هانری لوفور در اثر رعایت نمودن مقررات و انضباط حزبی دچار تناقضات زیادی شده و در حقیقت اصول اولیه سوسیولوژیکی ایشان غلط است. دکتر احسان نراقی طی صحبت خصوصی گفت ایشان دچار یک فراموشی هم هستند زیرا صحبت‌هائی که در اول می‌نمایند خودشان فراموش می‌کنند و می‌توان این طور قبول کرد که سخنان وی در اولین برخورد یک اثر سوزنی دارد و بعد مرتفع می‌شود.
مقارن ساعت ۲۰۴۵ جلسه ختم و هانری لوفور هم به اتفاق ۴۰ نفر از مدعوین جهت صرف شام به منزل دکتر غلامحسین صدیقی رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی عزیمت نمودند و قرار است ساعت ۱۸۳۰ روز شنبه ۱۷ / ۱۰ / ۴۵ سخنرانی وی ادامه یابد.
توضیح منبع: سخنان هانری لوفور به زبان فرانسه ایراد شده و روی نوار ضبط گردیده و قرار است به زبان فارسی ترجمه و منتشر شود.
نظریه رهبر عملیات: منبع تحقیقات در جلسه شرکت داشته ولی به علت عدم اطلاع از زبان فرانسه سخنرانی‌های هانری لوفور را نفهمیده است.
کمیته فرهنگی
در پرونده کلاسه ن. ر - ۱ احسان نراقی ضمیمه و بایگانی شود. ۲۸ / ۱۰